ملاقات با امام زمان (عج) از موضوعات مهم درباره حضرت حجت (عج) است. این ملاقاتها را میتوان در سه دوره بررسی کرد: پیش از غیبت صغری، دوران غیبت صغری و دوران غیبت کبری.
۱. ملاقاتها در دوران امام حسن عسکری (ع)
در حدود پنج سالی که امام زمان (عج) در کنار پدر بزرگوارشان بودند، امام حسن عسکری (ع) فرزندشان را عمداً به افراد خاصی نشان میدادند. احمد بن اسحاق اشعری قمی، از یاران و وکلای امام، در یکی از دیدارها کودکی سهساله را همراه امام دید و پرسید آیا این فرزند شماست. همان کودک به سخن آمد و فرمود:
أَنَا بَقِيَّةُ اللَّهِ فِي أَرْضِهِ، وَالْمُنْتَقِمُ مِنْ أَعْدَائِهِ
من باقیمانده خدا در زمین او و انتقامگیرنده از دشمنان او هستم.
عثمان بن سعید عمری، نخستین نایب خاص امام زمان (عج) که قبرش در بغداد است، نیز در این دوران حضرت را دید. در نقلهای معتبر آمده است که او همراه جمعی حدود چهل نفر از شیعیان به خانه امام حسن عسکری (ع) رفت. امام پیش از پرسش آنان فرمودند آمدهاید درباره حجت پس از من بپرسید و سپس فرزندشان را به آنان نشان دادند.
تأکید بر این دیدارها از آن روست که برخی امروز ولادت امام زمان (عج) را انکار میکنند. میگویند منجیای خواهد آمد و دنیا را پر از عدل میکند، چون روایاتش در منابع شیعه و سنی آمده، اما هنوز به دنیا نیامده است. این ملاقاتها گواه ولادت حضرت است.
۲. ملاقاتها در دوران غیبت صغری
در دوران غیبت صغری، نایبان خاص با امام زمان (عج) ارتباط داشتند. محمد بن عثمان عمری، نایب دوم، حضرت را در مکه کنار مستجار دیده است. برخی دعاهای موجود در منابع نیز از همین ارتباط به دست مردم رسیده است. توقیعات، یعنی پاسخهای حضرت به نامههای شیعیان، هم در همین دوره صادر شد.
۳. ملاقاتها در دوران غیبت کبری
در دوران غیبت کبری باید با احتیاط وارد شد. امکان ملاقات پذیرفته است، اما ادعای هر کسی تأیید نمیشود. بزرگانی مانند سید بحرالعلوم و مقدس اردبیلی به محضر حضرت رسیدهاند. مرحوم مجلسی (ره) نیز از تشرف در مسجد جامع اصفهان نقل کرده است. شیخ صدوق (ره) در مقدمه کتاب «کمالالدین» نوشته است که در عالم رؤیا در مکه به محضر حضرت رسید و مأمور شد کتابی درباره غیبت بنویسد.
آنچه پذیرفته نیست، ادعای ملاقات همراه با دکانداری و سوءاستفاده است. در توقیع امام زمان (عج) به آخرین نایب خاص آمده است:
فَمَنِ ادَّعَى الْمُشَاهَدَةَ قَبْلَ خُرُوجِ السُّفْيَانِيِّ وَالصَّيْحَةِ فَهُوَ كَذَّابٌ مُفْتَرٍ
هر کس پیش از خروج سفیانی و صیحه آسمانی ادعای مشاهده کند، دروغگو و افترازننده است.
بزرگان این تکذیب را ناظر به کسانی دانستهاند که میخواهند از ادعای ملاقات سوءاستفاده کنند. با این حال، راه توسل و عنایت حضرت همچنان باز است.
عهدین - عهد تا عهد ظهور امام زمان (عج)