مجموعه سخنرانی‌های استاد علی‌اکبر رائفی‌پور در ایام فاطمیه ۱۴۰۵ به «هندسه دین» می‌پردازد؛ یعنی فهم نسبت‌ها در معارف دینی و جایگاهی که حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها به‌عنوان مبنا و معیار این هندسه دارد. نقطه آغاز بحث این است که انباشتن اطلاعات، به‌تنهایی مانع خطا نمی‌شود. اگر ظرف ادراک درست کار نکند، حتی حضور در فضای دین نیز ممکن است به فهم وارونه بینجامد.

 

موضوع کلی سخنرانی‌ها

مقصود از هندسه دین، یا همان معیار هندسه دینی، دانستن جای هر اصل، اندازه آن، و زمان و شیوه به‌کارگیری آن است. همان‌طور که ستون ضعیف یا بی‌اندازه قطور، سازه را خراب یا منابع را تباه می‌کند، زیاده و نقصان در نسبت‌های دینی نیز مسیر را کج می‌کند. در این مجموعه، سقیفه به‌عنوان محصول درک معیوب بررسی می‌شود و حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها شاخصی برای تشخیص حق از باطل معرفی می‌گردد؛ به‌ویژه آنجا که هر دو سو به نام دین پیامبر سخن می‌گویند.

 

محورهای اصلی جلسات

۱. هندسه دین در برابر انبار اطلاعات

در آغاز مجموعه تفاوت میان دانش انباشته و فهم نسبت‌ها بیان می‌شود. داشتن مصالح فراوان، ساختمان درست نمی‌سازد. تزکیه ظرف ادراک، پیش‌شرط به‌کار افتادن علم است. سوره شمس با سوگندهای پیاپی به این نتیجه می‌رسد که «قَدْ أَفْلَحَ مَن زَکَّاهَا» (شمس: ۹).

۲. سقیفه و پیامد درک معیوب

این بخش نشان می‌دهد خطاهای بزرگ همیشه از بی‌خبری محض نمی‌آیند. جامعه‌ای ممکن است حقیقت را دیده باشد، اما هندسه فهمش به هم ریخته باشد. سقیفه در این نگاه، محصول چنین درکی است؛ درکی که می‌تواند اکثریت را به خطا ببرد.

۳. خانه حضرت زهرا و آیه «فی بیوت»

قرآن می‌فرماید: «فِی بُیُوتٍ أَذِنَ اللَّهُ أَن تُرْفَعَ وَیُذْکَرَ فِیهَا اسْمُهُ» (نور: ۳۶). احترام پیامبر به این خانه، سلام شبانه بر اهل آن، و نقل بسته شدن درهای مسجد مگر در خانه علی و فاطمه علیهماالسلام، جایگاه این بیت را نشان می‌دهد. فاصله کوتاه میان شهادت پیامبر و هجوم به همان خانه، پرسش اصلی این بخش است.

۴. انحراف تدریجی و نفاقی که از ندانستن می‌آید

جامعه غالباً وقتی از مسیر خارج می‌شود که تغییر اندک‌اندک عادت شده باشد. نفاق همیشه به معنای فریب آگاهانه نیست؛ گاه از ندانستن است و گاه از نشاندن دانسته‌ها در جای نادرست. ساده کردن بیش از حد مسائل نیز بخشی از همین خطاست.

۵. حضرت زهرا؛ معیار تشخیص حق و باطل

ایستادگی فاطمه سلام‌الله‌علیها کودتا را برای تاریخ آشکار کرد و نگذاشت فقط یک روایت از اسلام باقی بماند. کسانی به نام پاسداری از دین پیامبر آمدند و او به نام دین پدر ایستاد. شاخص، جدا کردن این دو ادعاست. مجموعه در چهار تا پنج نشست طراحی شده و از همین مبنا، لایه‌های فرهنگی، اجتماعی و ادراکی آن رخداد را پی می‌گیرد.

 

جمع‌بندی

این مجموعه دعوتی است به اصلاح ظرف ادراک و بازچینش نسبت‌ها در دین. حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها فقط یک شخصیت محترم در حافظه تاریخی نیست؛ مبنا و معیاری است برای تشخیص حق و باطل، آنجا که شعارها شبیه یکدیگر می‌شوند. شنیدن جلسات به ترتیب، مسیر این بحث را از مفهوم هندسه دین تا شاخص فاطمی روشن‌تر می‌کند.

تصویر صوت