عهدین - عهد تا عهد ظهور امام زمان (عج)خداوند وعده داده است که اهل ایمان را تنها نگذارد، اما امدادهای الهی همیشه به شکلی که انتظارش را داریم از راه نمی‌رسند. گاهی نجات از یک طوفان است، گاهی نقشه‌ای که دشمن سال‌ها برایش زحمت کشیده در یک لحظه فرو میریزد و گاهی ایده‌ای در ذهن مؤمن جرقه می‌زند که گره کار را باز میکند. شناخت این جلوه‌ها، امید را از سطح شعار به یقینی عملی تبدیل میکند.
امدادهای الهی در قرآن؛ از کشتی نوح تا شهر لوط
قرآن درباره نوح می‌فرماید: «فَأَنْجَیْنَاهُ وَأَصْحَابَ السَّفِینَةِ وَجَعَلْنَاهَا آیَةً لِلْعَالَمِینَ» (عنکبوت: ۱۵). ساختن بزرگ‌ترین کشتی زمانه در دل خشکی، در نگاه مردم دیوانگی بود؛ اما فرمان «وَاصْنَعِ الْفُلْکَ بِأَعْیُنِنَا وَوَحْیِنَا» (هود: ۳۷) نشان می‌داد که این کار زیر نظر مستقیم خداست. پسر نوح به تجربه محدود خود تکیه کرد و گفت به کوهی پناه می‌برم، غافل از اینکه علم وحی از هر تجربه بشری گسترده‌تر است. وحی با علم و تجربه دشمنی ندارد؛ فقط افق دیدش وسیعتر است. نجات لوط پیش از باریدن «حِجَارَةً مِنْ سِجِّیلٍ» نیز همین سنت را تکرار میکند: همان حادثه‌ای که برای ستمگران عذاب است، برای مؤمن راه نجات میشود.
گاهی این یاری در قالب پیشامدی ناخوشایند میآید؛ ناچار می‌شویم جایی را ترک کنیم و بعدها می‌فهمیم خطری بزرگ در کمین بوده است. رضایت به فعل خدا یعنی باور کنیم او جز خیر ما را نمی‌خواهد.
خنثی شدن مکر دشمن
مؤمن در میدان مبارزه دستش بسته است؛ از هر ابزاری استفاده نمیکند و اخلاق را حتی در جنگ کنار نمی‌گذارد، در حالی که دشمن برای هیچ کاری مرز نمی‌شناسد. قرآن به این نابرابری پاسخ میدهد: «ذٰلِکُمْ وَأَنَّ اللَّهَ مُوهِنُ کَیْدِ الْکَافِرِینَ» (انفال: ۱۸) و درباره نیرنگ‌هایی که می‌توانست کوهها را از جا بکند، می‌فرماید: «وَعِنْدَ اللَّهِ مَکْرُهُمْ» (ابراهیم: ۴۶). پیروزی را باید در مقیاس تمدن دید؛ امت اسلامی پیکری واحد است و شهادت افراد، شکست این پیکر نیست. آیه «وَمَا رَمَیْتَ إِذْ رَمَیْتَ وَلَٰکِنَّ اللَّهَ رَمَىٰ» (انفال: ۱۷) یادآوری میکند که پیروزی در نهایت کار خداست. برای آشنایی بیشتر با این سنت، بحث مکر الهی در جلسه ۱۹ را ببینید.
الهام به مؤمنان؛ ایده‌ای که از ایمان می‌جوشد
یکی از ظریف‌ترین شکل‌های نصرت خدا، الهام است. مادر موسی با الهامی که به ظاهر عجیب بود، فرزندش را به آب سپرد و وعده «إِنَّا رَادُّوهُ إِلَیْکِ وَجَاعِلُوهُ مِنَ الْمُرْسَلِینَ» (قصص: ۷) را به چشم دید. هرچه ایمان قوی‌تر باشد، ذهن برای دریافت راه‌حل‌های نو آماده‌تر است؛ ازاین‌رو دلنگرانی و احساس مشترک جامعه مؤمن را باید جدی گرفت.
شرط دریافت امدادهای الهی
همه این جلوه‌ها یک شرط دارند: «إِنْ تَنْصُرُوا اللَّهَ یَنْصُرْکُمْ وَیُثَبِّتْ أَقْدَامَکُمْ» (محمد: ۷). خدا بی‌نیاز است، اما دوست دارد انسان با اختیار خود او را بجوید و یاری کند؛ همین انتخاب آزادانه است که انسان را شایسته مقام خلیفة‌اللهی میکند و امدادهای الهی را به سوی او سرازیر می‌سازد. ویدئوی کامل جلسه ۳۱ سنت‌های الهی را در همین صفحه ببینید و بحث را از جلسه ۳۰ دنبال کنید.
مقاله مرتبط: نسخه مکتوب و مفصل این بحث را در مقاله «امدادهای غیبی خداوند در قرآن؛ از کشتی نوح تا الهام به مؤمنان» بخوانید.
