عهدین - عهد تا عهد ظهور امام زمان (عج)چرا امام علی (ع) هشدار می‌دهند که هیچ فعالیتی نباید ما را از کار برای آخرت باز دارد؟ تفسیر و شرح حدیثی از غررالحکم با ترجمه استاد دشتی.
مبادا هیاهوی دنیا، مقصد ابدی را از یاد ببرد
امیرالمؤمنین علی (علیه‌السلام) در کلامی تکان‌دهنده که در کتاب شریف غرر الحکم (حدیث ۱۰۲۸۶) آمده است، هشداری صریح به پیروان خود می‌دهند:
«لاَ يَشْغَلَنَّكَ عَنِ اَلْعَمَلِ لِلْآخِرَةِ شُغْلٌ؛ فَإِنَّ اَلْمُدَّةَ قَصِيرَةٌ»
ترجمه به قلم استاد محمد دشتی (ره): «هیچ کاری، تو را از عمل برای آخرت باز ندارد؛ که زمان (عمر) کوتاه است.»
تحلیلی بر کلام نورانی امام (ع)
چرا امام علی (ع) تأکید دارند که “مدت کوتاه است”؟ در دیدگاه شیعی، دنیا مزرعه آخرت است. کوتاه بودن مدت، به معنای بی‌ارزش بودن دنیا نیست، بلکه به معنای “فرصت‌سوزیِ جبران‌ناپذیر” است.
۱. تله‌ی مشغله‌های کاذب
امام (ع) هشدار می‌دهند که “شُغل” (هرگونه کار و فعالیت دنیوی) نباید به مانعی (حجاب) تبدیل شود. در تفسیر این حدیث، بزرگان اخلاق متذکر می‌شوند که منظور، ترکِ کار و فعالیت اقتصادی نیست، بلکه “غفلتِ ناشی از آن” است. اگر کار دنیا، ما را به “خدا” نزدیک نکند یا باعثِ تضییعِ حق‌الناس و حق‌الله شود، همان “شغلی” است که ما را از عملِ اخروی باز داشته است.
۲. حقیقتِ “فرصتِ کوتاه”
در کلام استاد دشتی (ره)، واژه “مدّت” به عمرِ انسان اشاره دارد. از نگاه معصومین (ع)، دنیا مثل سایه‌ای است که می‌گذرد. وقتی امام می‌فرمایند “فرصت کم است”، یعنی:
- تعداد نفس‌های ما محدود است.
- هر فرصتی که از دست برود، دیگر بازنمی‌گردد.
- آخرت، بازتابِ مستقیمِ همین فرصت‌های محدود است.
چگونه کارهای دنیوی را به “عملِ اخروی” تبدیل کنیم؟
برای اینکه در دامِ “شغل‌های بازدارنده” نیفتیم، می‌توانیم:
- نیت الهی: هر کار حلالی (کار برای تأمین خانواده، تحصیل، فعالیت اجتماعی) را با نیتِ قربةالی‌الله انجام دهیم. با نیتِ درست، کارِ دنیا تبدیل به عبادت می‌شود.
- پرهیز از اسراف در وقت: اوقاتی که صرفِ لهو و لغو می‌شود، بزرگترین دشمنِ “عمل برای آخرت” است.
- یادآوری همیشگی: همان‌گونه که برای نیازهای جسمی و دنیوی برنامه داریم، باید بخشی از شبانه‌روز را برای “سرمایه‌گذاری در ابدیت” (عبادت، خدمت به خلق، تفکر) اختصاص دهیم.
فراموش نکنیم، این فرصت، تنها سرمایه ما برای ساختنِ خانه‌ای است که ابدی است.
