آیه نجوا آیهای از قرآن است که در میان همه یاران پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوآله تنها یک نفر به آن عمل کرد: امیرالمؤمنین علی علیهالسلام. این نمونه نشان میدهد چرا دعای ندبه برای بیان جایگاه امیرالمؤمنین به آیات و روایاتی تکیه میکند که مخالفان نیز پذیرفتهاند. با سخنی که طرف مقابل قبول ندارد نمیتوان او را قانع کرد؛ اما انسان منصف، وقتی مقدمات را خودش پذیرفته باشد، از نتیجه نیز نمیگریزد.
غدیر؛ بیعتی که همه پذیرفتند
در غدیر همه بیعت کردند؛ حتی کسانی که بعدها حق امیرالمؤمنین را کنار گذاشتند. در منابع اهل سنت، از جمله مسند احمد، آمده است که یکی از بزرگان صحابه به او تبریک گفت که مولای هر مؤمن و مؤمنه شده است. اگر مولا فقط دوست معنا میداد، این تبریک بیمعنا بود؛ گویی پیش از آن روز دوستیای در کار نبوده است. پیامبر در خطبه غدیر تصریح کرد که آیه تبلیغ درباره علی نازل شده و از منافقانی که در جلسههای پنهان او را «گوش» مینامیدند، باخبر است؛ طعنهای که قرآن در آیه ۶۱ سوره توبه ثبت کرده است. زبان آن جمع «بله» میگفت، اما همه دلها همراه زبان نبود.
آیههایی که در جای خود محفوظ ماندند
آیه تطهیر در میان آیات خطاب به همسران پیامبر آمده و ناگهان ضمیرها از مؤنث به مذکر تغییر میکند. آیه اکمال دین نیز میان احکام خوراکی سوره مائده قرار گرفته است. جای آیهها را خود پیامبر تعیین میکرد؛ این چینش حکیمانه، انگیزه حذف این آیات را از میان برد و آنها را از سرنوشت کتابهای پیشین حفظ کرد.
آیه نجوا و دعای پیامبر در غدیر
در آیه ۱۲ سوره مجادله، خداوند دستور داد هر کس میخواهد با پیامبر خصوصی سخن بگوید، پیش از آن صدقه بدهد. مفسران اهل سنت نیز نقل کردهاند که پیش از آنکه آیه بعد این حکم را بردارد، جز امیرالمؤمنین کسی به آیه نجوا عمل نکرد. با این پیشینه، دعای پیامبر در غدیر معنای روشنی مییابد: خدایا دوست بدار هر که او را دوست دارد، دشمن بدار هر که با او دشمنی کند، یاری کن هر که یاریاش کند و خوار کن هر که خوارش سازد.
هر کس سرپرستی علی را بپذیرد، خدا سرپرستی او را به عهده میگیرد و هر کس این مکتب را یاری کند، از یاری خدا بهرهمند میشود. بزرگترین خذلان نیز گرفتار شدن در دنیاست. شرح بخش پیشین را در جلسه ۵۲ تفسیر دعای ندبه و تحلیل این دعا را در مقاله یاری ولایت ببینید. ویدئوی کامل جلسه پنجاهوسوم در همین صفحه است.
عهدین - عهد تا عهد ظهور امام زمان (عج)