حدیث سد الابواب یکی از روشن‌ترین نشانه‌های جایگاه ویژه امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام است. دعای ندبه در این فراز می‌گوید پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله از مسجدش آنچه را برای خود حلال بود برای او حلال کرد و همه درها را بست جز در خانه او. فضیلتی که به خویشاوندی و دامادی برنمی‌گردد و از امری الهی خبر می‌دهد.

مسجدی که شتر پیامبر جایش را برگزید

پس از هجرت، قبیله‌های مدینه یکی پس از دیگری افسار شتر پیامبر را می‌گرفتند و او را به ماندن نزد خود دعوت می‌کردند. پاسخ پیامبر این بود که راهش را باز کنید، این شتر مأمور است. شتر در زمینی متعلق به دو یتیم زانو زد و همان‌جا مسجد النبی بنا شد؛ مسجدی که هم محل عبادت بود، هم مرکز حکومت، هم محل تصمیم‌های جنگ و صلح و هم جای عقد و آموزش. برخی یاران خانه‌های خود را کنار مسجد ساختند و هر خانه دری به درون مسجد داشت.

حدیث سد الابواب در منابع اهل سنت

وحی رسید که همه این درها بسته شود جز در خانه علی علیه‌السلام. اعتراض‌ها بالا گرفت و پیامبر بر منبر فرمود به خدا سوگند من از پیش خود دری را نبستم و دری را نگشودم؛ به کاری مأمور شدم و از آن پیروی کردم. سپس آیات آغاز سوره نجم را خواند که پیامبر از روی هوا سخن نمی‌گوید. این روایت را احمد بن حنبل در مسند، نسائی، حاکم نیشابوری در المستدرک و ابن عساکر در تاریخ دمشق آورده‌اند و ابن حجر عسقلانی نیز طریق‌های متعدد و راویان موثق آن را پذیرفته است.

میراث موسی و هارون

پیامبر توضیح داد که خدا به موسی علیه‌السلام وحی کرد خانه‌ای پاک برگیرد که جز موسی و هارون و فرزندان هارون کسی در آن جنب نشود؛ و همین حکم درباره مسجد او و علی و فرزندانش آمده است. وقتی حمزه گله کرد که عمو را بیرون می‌کنی و پسرعمو را جای می‌دهی، پیامبر فرمود من جای ندادم، خدا او را جای داد.

دری که پیامبر پشت آن نماز می‌خواند

حتی درخواست روزنه‌ای کوچک برای دیدن پیامبر پذیرفته نشد. خود امیرالمؤمنین در شورای شش‌نفره به این فضیلت استناد کرد و همه اعتراف کردند. در ماه‌های پایانی عمر پیامبر نیز نقل شده که بر در خانه علی و فاطمه سلام‌الله‌علیها می‌ایستاد و اهل این خانه را با سلام یاد می‌کرد. ارزش این خانه به اهل آن است؛ همان خانه‌هایی که به تعبیر آیه ۳۶ سوره نور، خدا رخصت داده بلندمرتبه باشند. جلسه قبل را در جلسه ۶۰ تفسیر دعای ندبه ببینید و برای شرح کامل این فراز، ویدئوی جلسه شصت و یکم را در همین صفحه تماشا کنید.

فهرست زمانی سخنرانی:

  • 00:00 - فراز «احل له من مسجده ما حل له و سد الابواب الا بابه»
  • 02:08 - لیلة المبیت و هجرت پیامبر (ص)
  • 05:02 - آیه غار در سوره توبه
  • 08:04 - توقف در قبا تا رسیدن امیرالمؤمنین (ع)
  • 13:44 - «راهش را باز کنید، این شتر مأمور است»
  • 14:49 - زمین دو یتیم و ساخت مسجد النبی
  • 16:31 - پیشگویی کتاب اشعیا درباره سوار شتر
  • 20:57 - فرار از شمشیرهای آخته و پایان شوکت قیدار
  • 27:00 - مسجد؛ کانون عبادت و حکومت
  • 30:05 - خانه‌های صحابه با در رو به مسجد
  • 32:02 - فرمان بستن همه درها جز در خانه علی (ع)
  • 33:18 - منابع اهل سنت حدیث سد الابواب
  • 34:30 - درخواست روزنه و پاسخ پیامبر (ص)
  • 35:34 - خانه پاک موسی (ع) و فرزندان هارون (ع)
  • 36:46 - گلایه حمزه و پاسخ پیامبر (ص)
  • 38:04 - اختلاف در تاریخ ماجرا و انگیزه‌ها
  • 44:35 - «و ما ینطق عن الهوی»؛ پاسخ به اعتراض‌ها
  • 52:12 - «خائفا یترقب» و ضرورت حفاظت از امام
  • 01:49 - واکنش منافقان به فرمان سد الابواب
  • 02:28 - تواتر حدیث به نقل حدود سی صحابی
  • 05:34 - روایت روزنه ابوبکر و نقد آن
  • 12:22 - استناد امیرالمؤمنین (ع) در شورای شش‌نفره
  • 15:47 - سه ویژگی امیرالمؤمنین (ع) در نقل عمر و ابن عمر
  • 21:37 - سلام پیامبر (ص) بر در خانه علی (ع) و فاطمه (س)
  • 23:02 - خانه‌هایی که خدا رخصت داد بلندمرتبه باشند
user picture

در سال‌های نخست هجرت، برخی یاران پیامبر (ص) خانه‌هایی کنار مسجد النبی ساخته بودند که دری به درون مسجد داشت. به فرمان خدا همه این درها بسته شد جز در خانه امیرالمؤمنین علی (ع). پیامبر (ص) تصریح کرد که این کار از پیش خود او نبوده و دستور الهی بوده است.
یعنی پیامبر (ص) هر حکمی را که در مسجد ویژه خود او بود، برای علی (ع) نیز روا شمرد؛ از جمله ماندن و عبور از مسجد در حالتی که برای دیگران جایز نبود. در روایت آمده که پیامبر (ص) به علی (ع) فرمود جز من و تو کسی حق ندارد در این مسجد جنب باشد.
حدیث سد الابواب در مسند احمد بن حنبل، آثار نسائی، المستدرک حاکم نیشابوری، تاریخ دمشق ابن عساکر و المعجم الاوسط طبرانی نقل شده است. ابن حجر عسقلانی نیز طریق‌های متعدد و راویان موثق آن را پذیرفته و سخن کسانی را که آن را ساختگی دانسته‌اند رد کرده است.
نه. در خانه دیگر داماد پیامبر (ص) نیز بسته شد و فرمان فقط درباره علی (ع) استثنا داشت. پیامبر (ص) این حکم را با خانه پاک موسی (ع) مقایسه کرد که جز موسی و هارون (ع) و فرزندان هارون کسی حق جنب شدن در آن را نداشت؛ یعنی سخن از جایگاه جانشینی است.
تصویر صوت