ازدواج حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها با امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام در دعای ندبه هم‌ردیف حدیث منزلت آمده است: پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله دخترش، سرور زنان جهانیان، را به همسری او درآورد. اگر این فقط یک دامادی ساده بود، کنار فضیلتی به بزرگی جایگاه هارون نسبت به موسی قرار نمی‌گرفت. پس هم شخصیت حضرت زهرا با همه متفاوت است و هم این پیوند رخدادی بزرگ است.

ازدواج در جاهلیت و ازدواجی به فرمان خدا

در جاهلیت ازدواج بیشتر قراردادی قبیله‌ای بود؛ وسیله‌ای برای صلح میان عشیره‌ها، داد و ستد زمین و شتر، و گسترش حمایت‌های قبیله‌ای. زن جایگاهی نداشت و دختران زنده به گور می‌شدند. در چنین فضایی، روایت‌های شیعه و سنی از ازدواجی خبر می‌دهند که فقط به فرمان خدا انجام شد. بزرگان قبیله‌ها و سرشناسان مهاجر به خواستگاری آمدند و پاسخ پیامبر این بود که امر فاطمه با خداست. همه چشم‌ها به این ازدواج دوخته شده بود تا ببینند خدا چه کسی را شایسته این پیوند می‌داند.

«خدا او را به ازدواج علی درآورد»

یعقوبی در تاریخ خود نوشته که این ازدواج حدود دو ماه پس از ورود پیامبر به مدینه بود. وقتی خواستگاران گلایه کردند، پیامبر فرمود من فاطمه را به همسری علی درنیاوردم، خدا او را به همسری علی درآورد. امیرالمؤمنین از شرم سه روز نزد پیامبر رفت و سخنی نگفت تا خود پیامبر پرسید آمده‌ای خواستگاری کنی؟ و از دارایی‌اش پرسید. همین پرسش ساده نشان می‌داد این پیوند با قراردادهای پرحساب و کتاب قبیله‌ای چه فاصله‌ای دارد؛ معیار، شایستگی بود نه ثروت و جایگاه عشیره.

وعده‌ای که از ابراهیم آغاز شد

خدا در آیه ۳۰ سوره بقره به فرشتگان فرمود من چیزی می‌دانم که شما نمی‌دانید. ثمره این پیوند همان «لؤلؤ و مرجان» آیات ۱۹ تا ۲۲ سوره الرحمن است که روایت‌ها بر امام حسن و امام حسین علیهماالسلام تطبیق داده‌اند؛ نسلی که به امام زمان عجل‌الله‌تعالی‌فرجه می‌رسد. در تورات نیز به ابراهیم علیه‌السلام وعده داده شده که چون پسر یگانه‌اش را دریغ نکرد، نسلش مانند ستارگان آسمان بسیار می‌شود و همه امت‌های زمین از آن برکت می‌یابند.

کوکب دری و درخت زیتون

آیه ۳۵ سوره نور از چراغدانی سخن می‌گوید که شیشه‌اش گویی «کوکب دری» است و از درخت پربرکت زیتونی برافروخته می‌شود که نه شرقی است و نه غربی. در روایت امام صادق علیه‌السلام، کوکب دری به حضرت زهرا تفسیر شده است. سوره کوثر نیز از همین خیر فراوان خبر می‌دهد: کوتاه‌ترین سوره برای بانویی با عمری کوتاه و برکتی بی‌پایان. حضرت زهرا فقط الگوی خانه‌داری نیست؛ ستاره درخشان نسل ابراهیم است. جلسه قبل را در جلسه ۶۱ تفسیر دعای ندبه ببینید و ویدئوی کامل جلسه شصت و دوم را در همین صفحه تماشا کنید.

فهرست زمانی سخنرانی:

  • 00:00 - میلاد حضرت زهرا (س) و فراز «و زوجه ابنته سیدة نساء العالمین»
  • 00:49 - این فراز، فضیلتی برای امیرالمؤمنین (ع)
  • 02:05 - ازدواج در جاهلیت؛ قراردادی قبیله‌ای
  • 06:45 - جایگاه زن پیش از اسلام
  • 07:22 - ازدواج‌های پیامبر (ص) و آیه ۵۲ احزاب
  • 09:38 - تنها ازدواج به فرمان خدا
  • 11:56 - نقل یعقوبی و پاسخ پیامبر (ص) به خواستگاران
  • 13:41 - سفارش پیامبر (ص) درباره جهیزیه حضرت زهرا (س)
  • 14:29 - شرم امیرالمؤمنین (ع) در خواستگاری
  • 16:23 - «انی اعلم ما لا تعلمون» و مرج البحرین
  • 17:21 - ظهور؛ تحولی بی‌بازگشت
  • 19:38 - وعده‌های تورات به ابراهیم (ع)
  • 21:49 - نسلی به شماره ستارگان
  • 23:29 - عهد ابراهیمی و ختنه
  • 26:41 - «چون پسر یگانه‌ات را دریغ نداشتی»
  • 27:50 - از نیل تا فرات
  • 35:59 - پسر یگانه؛ قربانی اسماعیل (ع)
  • 37:40 - صبر هاجر (س) و چشمه زمزم
  • 42:16 - یهودیان مدینه در انتظار پیامبر موعود
  • 50:58 - آیه نور و «کوکب دری»
  • 53:03 - رؤیای چراغدان و دو درخت زیتون در کتاب زکریا
  • 59:54 - دو پسر که نزد خداوند زمین می‌ایستند
  • 01:15 - شجره طیبه در روایات
  • 04:58 - سوره کوثر؛ کوتاه‌ترین عمر، بیشترین برکت
  • 06:05 - توسل به حضرت زهرا (س)
  • 08:24 - سفارش به بانوان در روز میلاد
user picture

این فراز پس از حدیث منزلت آمده و باید هم‌سطح آن باشد. دامادی به‌تنهایی فضیلت نیست؛ آنچه این پیوند را ممتاز می‌کند، جایگاه بی‌همتای حضرت زهرا (س) و این است که این ازدواج به فرمان خدا و برای تحقق نسل امامت انجام شد.
بله. به نقل منابع شیعه و سنی، سرشناسان مهاجر و بزرگان قبیله‌ها به خواستگاری آمدند و پیامبر (ص) فرمود امر فاطمه با خداست. پس از ازدواج نیز در پاسخ گلایه آنان فرمود من فاطمه را به همسری علی درنیاوردم، خدا او را به همسری علی درآورد.
مورخان آن را در سال‌های اول و دوم هجرت دانسته‌اند. یعقوبی، از کهن‌ترین منابع، نوشته است که پیامبر (ص) حدود دو ماه پس از ورود به مدینه، حضرت زهرا (س) را به همسری امیرالمؤمنین (ع) درآورد.
آیات ۱۹ تا ۲۲ سوره الرحمن از دو دریایی سخن می‌گوید که به هم می‌رسند و از آن دو لؤلؤ و مرجان بیرون می‌آید. در روایات، دو دریا به امیرالمؤمنین (ع) و حضرت زهرا (س) و لؤلؤ و مرجان به امام حسن (ع) و امام حسین (ع) تفسیر شده است.
تصویر صوت