سیدة نساء العالمین لقبی است که دعای ندبه برای حضرت فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیها آورده و آن را بخشی از فضیلت امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام شمرده است. وقتی از خود امیرالمؤمنین درباره فضیلتش پرسیدند، از جمله همسری بتول را برشمرد. کسی که سرور زنان جهانیان است، همسرش نیز جایگاهی هم‌سنگ دارد؛ و این پیوند، به گواهی منابع شیعه و سنی، فقط به فرمان خدا بسته شد.

خطبه‌ای که پیامبر پس از وحی خواند

قندوزی حنفی در ینابیع المودة از انس بن مالک نقل کرده که پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله پس از نزول وحی فرمود جبرئیل از سوی خدا پیام آورد که فاطمه را به همسری علی درآورم. سپس سرشناسان مهاجر و انصار را فراخواند و خطبه عقد خواند و دعا کرد که خدا نسل آن دو را پاکیزه گرداند و آن را کلیدهای رحمت و معدن حکمت قرار دهد. امیرالمؤمنین با مهریه چهارصد مثقال نقره پذیرفت و به شکرانه به سجده افتاد.

سیدة نساء العالمین در منابع اهل سنت

ترمذی، مسلم و نسائی نقل کرده‌اند که پیامبر به فاطمه فرمود آیا خشنود نیستی که سرور زنان جهانیان باشی؟ عایشه گفته است کسی را در رفتار و منش و نشست و برخاست شبیه‌تر از فاطمه به پیامبر ندیدم؛ هرگاه بر پیامبر وارد می‌شد، به سویش برمی‌خاست، او را می‌بوسید و بر جای خود می‌نشاند. حاکم نیشابوری برترین زنان بهشت را خدیجه، فاطمه، مریم و آسیه شمرده است. ترمذی همچنین از بریده نقل کرده که محبوب‌ترین زنان نزد پیامبر فاطمه بود و از مردان علی.

رازی که در گوش فاطمه گفته شد

صحیح بخاری روایت می‌کند که پیامبر در گوش فاطمه سخنی گفت و او گریست، سپس سخن دیگری گفت و او خندید. پس از رحلت پیامبر معلوم شد بار اول خبر نزدیک بودن رحلت را داده و این‌که فاطمه نخستین کسی است که به او می‌پیوندد، و بار دوم فرموده بود آیا خشنود نیستی که سرور زنان بهشت باشی؟ در روایتی دیگر، فرشته‌ای که پیش‌تر فرود نیامده بود، اجازه گرفت تا مژده دهد که فاطمه سرور زنان اهل بهشت و حسن و حسین سرور جوانان اهل بهشت‌اند.

فاطمه و مریم

آیه ۴۲ سوره آل عمران می‌گوید خدا مریم را برگزید و پاک ساخت و بر زنان جهانیان برتری داد. در ذخائر العقبی از ابن عباس آمده که چهار زن سروران زنان جهان‌اند: مریم، آسیه، خدیجه و فاطمه؛ و برترینشان فاطمه است. مریم مادر عیسی بود و فاطمه مادر حسنین؛ آیه تطهیر نیز به اجماع شیعه و سنی او را در بر می‌گیرد. شرح بیشتر را در مقاله مریم و فاطمه بخوانید، جلسه قبل را در جلسه ۶۲ تفسیر دعای ندبه ببینید و ویدئوی کامل جلسه شصت و سوم را در همین صفحه تماشا کنید.

فهرست زمانی سخنرانی:

  • 00:00 - میلاد امیرالمؤمنین (ع) و ادامه فراز «سیدة نساء العالمین»
  • 03:34 - «و رسول زوج البتول»؛ فضیلتی که امیرالمؤمنین (ع) برشمرد
  • 04:26 - یادآوری جلسه قبل: دو پسر و درخت زیتون
  • 06:16 - روایت قندوزی از انس درباره ازدواج
  • 12:28 - خطبه عقد و دعای پیامبر (ص) برای نسل آن دو
  • 13:22 - مهریه و سجده شکر امیرالمؤمنین (ع)
  • 14:44 - درخت زیتون «نه شرقی و نه غربی»
  • 15:58 - سیدة نساء العالمین در منابع شیعه و سنی
  • 19:06 - شباهت حضرت زهرا (س) به پیامبر (ص) در نقل عایشه
  • 21:02 - محبوب‌ترین زن و مرد نزد پیامبر (ص)
  • 24:28 - آیه ۵۴ نساء؛ حسادت به خاندان ابراهیم
  • 26:06 - «الحسود لا یسود»
  • 29:40 - برترین زنان بهشت در المستدرک
  • 32:19 - راز پیامبر (ص) با حضرت زهرا (س): گریه و خنده
  • 40:58 - فرشته‌ای که برای مژده فرود آمد
  • 42:05 - سید جوانان اهل بهشت و کینه بنی‌امیه
  • 48:01 - «سیدة نساء العالمین من الاولین و الآخرین»
  • 49:43 - نخستین کسی که وارد بهشت می‌شود
  • 50:54 - حضرت زهرا (س) پیشاپیش پیامبر (ص) در قیامت
  • 52:57 - عبور حضرت زهرا (س) از صراط
  • 56:09 - آیه ۴۲ آل عمران؛ برگزیدگی مریم (س)
  • 58:09 - چهار بانوی برتر و برترینشان فاطمه (س)
  • 59:24 - روزی آسمانی مریم و نذر مادرش
  • 05:41 - چرا خدا برای مأموریت ظرف پاک برمی‌گزیند
  • 14:51 - آیه تطهیر و مقایسه مریم و فاطمه (س)
  • 18:40 - حضرت زهرا (س)؛ از نسل ذبیح و مادر ذبیح
  • 26:47 - نشانه‌های ظهور در عصر اطلاعات
user picture

روایت‌هایی که پیامبر (ص) حضرت فاطمه (س) را سرور زنان جهانیان، زنان مؤمن یا زنان اهل بهشت خوانده، در صحیح بخاری، صحیح مسلم، سنن ترمذی، خصائص نسائی و المستدرک حاکم نیشابوری نقل شده است. بخشی از این روایت‌ها را خود عایشه نقل کرده است.
به روایت صحیح بخاری، پیامبر (ص) بار اول خبر داد که جبرئیل امسال دو بار قرآن را بر او عرضه کرده و رحلتش نزدیک است و فاطمه (س) نخستین کسی است که به او می‌پیوندد؛ و بار دوم فرمود آیا خشنود نیستی که سرور زنان بهشت باشی؟
قرآن مریم (س) را برگزیده بر زنان جهانیان خوانده است. در روایت ابن عباس که در ذخائر العقبی آمده، پیامبر (ص) مریم، آسیه، خدیجه و فاطمه را سروران زنان جهان شمرد و فرمود برترینشان فاطمه است. در روایت جوینی نیز فاطمه (س) سرور زنان جهانیان از نخستین تا واپسین خوانده شده است.
در روایتی که قندوزی حنفی در ینابیع المودة از انس بن مالک نقل کرده، پیامبر (ص) پس از خطبه عقد، حضرت زهرا (س) را با مهریه چهارصد مثقال نقره به همسری امیرالمؤمنین (ع) درآورد و امیرالمؤمنین (ع) پذیرفت و به شکرانه به سجده افتاد.
تصویر صوت